Μήπως βάλαμε το κάρο μπροστά από τ’ άλογα;

Συζήτηση αρκετή η οποία μάλιστα διαρκεί, έχουν προκαλέσει οι πρώτες αποφάσεις της Κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας του Κ. Μητσοτάκη στον τομέα της Ισότητας των Φύλων. Ας πάρουμε τα ζητήματα έναν – ένα σε μία προσπάθεια να βρούμε την άκρη…



Η πρώτη αλλαγή είναι η μεταφορά της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων (Γ.Γ.Ι.Φ.) από το οργανόγραμμα του Υπουργείου Εσωτερικών στο αντίστοιχο του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων.
Η αλλαγή είναι σημαντική, πρόκειται το είδος που ονομάζουμε: “δομική”. Και αυτό διότι αλλάζει την θέση του κρατικού φορέα για την Ισότητα στο σύστημα του συνόλου του κρατικού μηχανισμού σχεδιασμού και εφαρμογής πολιτικών. Σημαίνει την αλλαγή προτεραιότητας στον τομέα της Ισότητας των Φύλων ως κρατικού οργανισμού: από τον προσανατολισμό της οριζόντιας κυβερνητικής – δηλαδή δια όλων των Υπουργείων και των φορέων – για την εφαρμογή των πολιτικών που υποχρεούται να σχεδιάζει, στην προσδιορισμένη στους τομείς της εργασίας και της πρόνοιας. Μιλάμε για αλλαγή προσανατολισμού και προφανώς προτεραιότητας.

Ασφαλώς, δεν θα απαγορευτεί να προωθεί από την καινούρια της θέση η Γραμματεία οριζόντιες πολιτικές, κάτι που άλλωστε είναι αδύνατο, αν θα παράγεται πολιτικό έργο στον συγκεκριμένο τομέα. Διότι η Ισότητα των Φύλων ως κατηγορία της πολιτικής διαπερνά όλους τους τομείς της οικογενειακής και κοινωνικής δραστηριότητας και της πολιτικής οικονομίας.

Η δεύτερη αλλαγή είναι η μετατροπή του ονόματος της Γενικής Γραμματείας. Από Γενική Γραμματεία Ισότητας Φύλων σε Γενική Γραμματεία Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων. Αυτό που μας λέει η αλλαγή της ονομασίας από την πλευρά των δηλώσεων που κάνουν οι λέξεις, είναι ότι δεν έχει πια ο εν λόγω κρατικός φορέας μία αρμοδιότητα, δηλαδή την Ισότητα των Φύλων, αλλά δύο. Προστέθηκε η υποχρέωση να σχεδιάζεται και να εφαρμόζεται Οικογενειακή Πολιτική.

Όμως…

Υπάρχουν κάποια βασικά ερωτήματα που εύλογα παράγονται από αυτές τις αποφάσεις και πράξεις της νέας κυβέρνησης:

α) Με ποια κριτήρια, ποια μελέτη, ποια έρευνα, αποφασίστηκε μία δομικού τύπου αλλαγή
 στο σύστημα του κρατικού τομέα για την Ισότητα των Φύλων;


Για το ερώτημα δεν έχουν δοθεί απαντήσεις εδώ και τρεις μήνες από τα αρμόδια χείλη. Θα μπορούσε να σημειωθεί στον τομέα αυτόν της κρατικής πολιτικής μία αντίφαση σε σχέση με την προσπάθεια του Πρωθυπουργού και κορυφαίων στελεχών της Κυβέρνησης να ανακοινώνονται και να υλοποιούνται αλλαγές που θα διακρίνονται επικοινωνιακά και ουσιαστικά (σ.σ.: εμάς μας ενδιαφέρει το δεύτερο) από οργάνωση, προετοιμασία και μελέτη.

Όμως γνωρίζουμε μία εξήγηση που – αντιλαμβανόμενη το κενό – προσπάθησε πρώτη να “φιλοτεχνήσει” (σ.σ.: ας μας επιτραπεί ο χαρακτηρισμός που τον καταθέτουμε κυριολεκτικά και καθόλου ειρωνικά) η νέα Πρόεδρος της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Ισότητας Νεολαίας και Δικαιωμάτων του Ανθρώπου της Βουλής, κ. Σ. Βούλτεψη, η οποία προφανώς υιοθετήθηκε αργότερα από την νέα Γενική Γραμματέα Οικογενειακής Πολιτικής και Ισότητας των Φύλων, κ. Μ. Συρεγγέλα“Κάθε φορά μία Κυβέρνηση, ένας Πρωθυπουργός έχει τη δυνατότητα να αποφασίζει τι προέχει, που θέλει να δώσει περισσότερη έμφαση. Το θέμα της εργασίας είναι ένα θέμα που διαπερνά τα θέματα της Ισότητας” (Σ. Βούλτεψη συνεδρίαση Επιτροπής 28/08/19, Μ. Συρεγγέλα συνεδρίαση Επιτροπής 05/09/19). Μάλιστα, η Γενική Γραμματέας πρόσθεσε ότι σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες η Ισότητα είναι συνδεδεμένη με το Υπουργείο Εργασίας και ότι “[…] η πραγματική ισότητα περνά μέσα από την ενίσχυση της γυναικείας εργασίας με παράλληλη αντιμετώπιση των δομικών προβλημάτων που προκαλούνται από τις απαιτήσεις της καθημερινότητας”.

Το στοιχείο για τα άλλα ευρωπαϊκά κράτη που έδωσε η νέα Γραμματέας, έτσι όπως το παρουσίασε, δεν είναι αληθές. Ασφαλώς υπάγεται ο τομέας Ισότητας στο Υπουργείο Εργασίας κάποιων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όμως την πολιτική αυτή καθορίζει και ασκεί ο Υπουργός και σε καμία περίπτωση ο/η Γενικός/η Γραμματέας.

——————————–
ΕΠΙΣΗΜΑΝΣΗ: Είναι υποχρεωτικό να κατανοήσει άμεσα ο/η εκάστοτε διορισμένος/η Γραμματέας ότι είναι (προεξάρχον) στέλεχος. Δεν χαράζει, ούτε αποφασίζει πολιτική. Είτε φροντίζει για την υλοποίηση της, συντονίζοντας το έργο διευθύνσεων και τμημάτων, είτε εισηγείται στον Υπουργό σχέδια πολιτικών που γίνονται πολιτική προς εφαρμογή μόνον και μόνον όταν: είτε υιοθετηθούν ατόφια ή με προσαρμογές από τον Υπουργό, είτε, όταν ο Υπουργός πάρει την έγκριση γι’ αυτά από τον Πρωθυπουργό ή το Υπουργικό Συμβούλιο και ασφαλώς την Βουλή, αν πρόκειται για μεγάλες μεταρρυθμίσεις.-
Ομοίως, οι περιγραφές για “αυτοτέλεια” της εν λόγω (ή άλλης) Γραμματείας είναι πράγματα ασύλληπτα για την έννοια και την επιστήμη της οργάνωσης της δημόσιας διοίκησης. Επιπλέον, είναι ανεπίτρεπτο να γράφονται και να λέγονται τέτοια πράγματα από κόμματα που προτάσσουν με κεφαλαία γράμματα την δημοκρατικότητα τους. Απλούστατα, διότι “Γενικός Γραμματέας” και “Γενική Γραμματεία με αυτοτέλεια” δεν αντλούν από πουθενά δημοκρατική νομιμοποίηση.-
——————————–

β) Πως μπορεί να λογαριάζεται ως “αναβάθμιση” μία μεταφορά από το γενικό (Υπουργείο Εσωτερικών),
στο ειδικό (Υπουργείο Εργασίας);  Και αν δεν είναι αναβάθμιση, γιατί έγινε προσπάθεια να προβληθεί
ως τέτοια και δεν εξηγήθηκε η πραγματική διάσταση της αλλαγής;


Θα μπορούσαμε να αναγνωρίσουμε μία εξήγηση από την πλευρά της νέας Κυβέρνησης και των αρμόδιων στελεχών της που δεν θα περιείχε καθόλου την λέξη “αναβάθμιση” για να είναι τίμια και πειστική εξήγηση. Με αυτήν την προϋπόθεση θα ήταν επαρκής η εξήγηση της κ. Σ. Βούλτεψη κατά τη συνεδρίαση της Μόνιμης Επιτροπής της Βουλής στις 28/8.
Θα ονομάζαμε την αλλαγή: “μεταφορά ειδικού σκοπού”. Οφείλουμε εδώ να σημειώσουμε ότι πολλές από τις “φωνές” που ασχολούνται με την Ισότητα των Φύλων σε ευρωπαϊκό επίπεδο τα χρόνια της κρίσης έχουν υιοθετήσει την οπτική της σύνδεσης του τομέα Ισότητας με την εργασία (σ.σ.: θα γράψουμε παρακάτω γι’ αυτό το ζήτημα, στον τομέα των προτάσεων μας).

Έχει σημασία και μία ακόμη επισήμανση: η τ. Γενική Γραμματεία Ισότητας Φύλων ανήκε στο Υπουργείο Εσωτερικών ακριβώς επειδή το εν λόγω υπουργείο εφαρμόζει (επίσης) οριζόντιες πολιτικές. Γι’ αυτό και κατείχε μέχρι πρότινος την πρώτη θέση ανάμεσα στα υπουργεία (πρώτο τη τάξει). Όμως, αυτή η προϋπόθεση τυπικά δεν ισχύει πια, αφού με απόφαση του ο Πρωθυπουργός, κ. Κ. Μητσοτάκης, άλλαξε την σειρά κατάταξης των υπουργείων με βάση προφανώς τις προτεραιότητες που έχει θέσει για την θητεία του. Όμως, το Υπουργείο Εσωτερικών συνεχίζει να εφαρμόζει (σ.σ.: κυρίως) οριζόντιες πολιτικές και αυτό δεν θα αλλάξει, ωστόσο, αλλού υπάρχει – κατά την γνώμη μας – η χρησιμότητα της διατήρησης της ένταξης της τ. Γ.Γ.Ι.Φ. στο Υπουργείο Εσωτερικών (σ.σ.: ομοίως, θα γράψουμε παρακάτω γι’ αυτό το ζήτημα, στον τομέα των προτάσεων μας).


γ) Πώς θα παράξει σχέδια πολιτικών η Γ.Γ.Ο.Π.Ι.Φ για την αρμοδιότητα
της Οικογενειακής Πολιτικής που προστέθηκε στο όνομα της;


Το ερώτημα διατυπώνεται υπό την προϋπόθεση ότι “ξαναβαπτίστηκε” ο φορέας με σκοπό να επιτελέσει την νέα αρμοδιότητα και όχι να γίνει εντυπωσιοθηρία. Δηλαδή υπό την προϋπόθεση εκείνοι/-ες που πήραν την πρωτοβουλία να είναι συνεπείς. Το σημερινό οργανόγραμμα στελεχών της Γενικής Γραμματείας δεν διαθέτει προσωπικό και δίκτυο για να σχεδιάσει ή εφαρμόσει οικογενειακή πολιτική.
Άραγε, έχει εξασφαλίσει η κ. Μ. Συρεγγέλα να μεταφερθεί στην αρμοδιότητα της – τουλάχιστον – η Διεύθυνση Προστασίας Παιδιού και Οικογένειας, της Γενικής Διεύθυνσης Κοινωνικής Αλληλεγγύης, καθώς και μέρη της Διεύθυνσης Κοινωνικής Ένταξης και Κοινωνικής Συνοχής, από την Γενική Γραμματεία Κοινωνικής Αλληλεγγύης του Υπουργείου Εργασίας που υπάγονται σήμερα;
Εκτός, αν έχει εξασφαλίσει την συναίνεση του Πρωθυπουργού, του Υπουργού Εσωτερικών και του Υπουργού Εργασίας ότι θα συστήσει νέες σχετικές υπηρεσίες στην Γ.Γ.Ο.Π.Ι.Φ με ένταξη νέου προσωπικού, κάτι που, αν γινόταν, θα μας ωθούσε στην επιφύλαξη για το πώς θα λειτουργήσουν στην πράξη αυτά τα τμήματα χωρίς να έρχονται σε “σύγκρουση” ή επικαλύψεις με τα ήδη υφιστάμενα του Υπουργείου Εργασίας.

——————————-
Μήπως, αυτός είναι ο λόγος που σημειώθηκε ήδη  χαρακτηριστική καθυστέρηση στην έκδοση υπουργικής απόφασης αρμοδιοτήτων για την νέα Γενική Γραμματέα , κ. Μ. Συρεγγέλα; Ποιες είναι οι απόψεις της Υφυπουργού, κ. Δόμνας Μιχαϊλίδου για το ζήτημα;
——————————-

Υπάρχουν και άλλες αντιφάσεις που παράγουν πολλά άλλα ερωτήματα. Αν δεν μπορούν να απαντηθούν από τους αρμόδιους, τότε θα ήταν δυνατόν σε κάποια/ον πειστικά να ισχυριστεί ότι πρώτα έγινε η μεταφορά της τ. Γ.Γ.Ι.Φ., πρώτα έγινε η μετονομασία με προσθήκη αρμοδιότητας στα λόγια από Γ.Γ.Ι.Φ. σε Γ.Γ.Ο.Π.Ι.Φ., πρώταεξαφανίστηκαν λογότυυποι… και εκ των υστέρων και ασθμαίνοντας αναζητείται η δημιουργία υποδομής, για να μπορέσει να κάνει η παρούσα Κυβέρνηση τι ακριβώς;
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: να δοκιμάσει αν μπορεί να πάει καλύτερα ο συγκεκριμένος κρατικός φορέας υπό το Υπουργείο Εργασίας στο όνομα του ότι όπως ορθώς ειπώθηκε από την κ. Σ. Βούλτεψη: “[…] κάθε φορά μία Κυβέρνηση, ένας Πρωθυπουργός έχει τη δυνατότητα να αποφασίζει τι προέχει, που θέλει να δώσει περισσότερη έμφαση”.


ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ:

1) 
Κατά την γνώμη μας κακώς έχει δικαίωμα ο εκάστοτε Πρωθυπουργός ή Υπουργός να κάνει δομικές αλλαγές σε κρατικές υπηρεσίες και φορείς, χωρίς να υπάρχει μία μελέτη σκοπιμότητας, βιωσιμότητας και εν γένει βάσιμη ελπίδα επιτυχίας. Πρέπει να σκέφτονται εκείνες/-οι που “πειράζουν” την δημόσια διοίκηση χωρίς τις ως άνω προϋποθέσεις, ότι υπάρχουν άνθρωποι που εξαρτώνται από την λειτουργία αυτών των υπηρεσιών οι οποίες δεν μπορούν να σταματήσουν να παράγουν έργο ούτε για μία ημέρα, ότι για να αποδώσουν οι εργαζόμενες/-οι (σ.σ.: συνήθως εξειδικευμένοι/-ες, πολυπτυχιούχοι/-ες) σ’ αυτούς τους φορείς πρέπει να διαθέτουν περιβάλλον σταθερότητας και σαφήνειας, και ότι το Κράτος δεν χάνει μόνο από τις άσκοπες προσλήψεις, αλλά πολύ περισσότερο από τις άσκοπες αλλαγές/παλινωδίες που προκαλούν κενά παραγωγικότητας.

2) Η αλλαγή που χρειάζεται στον τομέα Ισότητας είναι να γίνει ένα αυτοτελές υπουργείο οικογένειας, νεολαίας και ισότητας (σ.σ.: και όχι “οικογενειακής πολιτικής και ισότητας φύλων”, λες και η ισότητα φύλων δεν χρειάζεται ή δεν αποτελεί πολιτική), με αντίστοιχες Ενικές Γραμματείες και πιο εξειδικευμένες Διευθύνσεις από κάτω τους. Να συγκεντρωθούν από τα υπόλοιπα υπουργεία οι υπάρχουσες, διασκορπισμένες δ/νσεις και τμήματα και να ορισθεί αντίστοιχος σοβαρός προϋπολογισμός. Σε αυτήν την περίπτωση η σύνδεση με την εργασία θα ήταν «Γενική Διεύθυνση». Αν ήθελε ο Πρωθυπουργός να δώσει έμφαση αυτή την περίοδο, ας την έκανε Ειδική ή Γενική Γραμματεία του προτεινόμενου (σ.σ.: από το άρθρο) Υπουργείου.
Αυτό ήταν που όφειλε να είχε κάνει η Κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, αντί για “πασαλείμματα” και επιφανειακές γιορτούλες χωρίς κοινό, με εξαίρεση μετρημένες στα δάκτυλα προόδους που έγιναν από συνεπή άτομα (πολιτικά πρόσωπα και ακαδημαϊκοί) του τομέα και κάποιους/-ες διαβασμένους/-ες εργαζόμενους/-ες (από τους αρμόδιους κρατικούς φορείς).-

3) Η πολιτική για την Ισότητα είναι καίριας σημασίας υπόθεση. Όσο πιο μικρή χώρα και όσο πιο εκτεθειμένη στα κοινωνικά/οικονομικά προβλήματα, τόσο μεγαλύτερη είναι η ανάγκη να χειρίζεται υπουργός τέτοιες υποθέσεις (σ.σ.: αποδεδειγμένα συνειδητοποιημένος/-η στα θέματα Ισότητας και όχι τύπου: “τι με πρήζετε τώρα με την Ισότητα” …αλλά από την άλλη φωτογραφίες και ομιλίες με τις γυναίκες για πρόστυχη άγρα ψήφων). Το περίεργο είναι ότι τέτοια υπουργεία σπεύδουν να δημιουργήσουν χώρες μεγάλες που έχουν πολύ λιγότερα προβλήματα από την Ελλάδα της κρίσης.
Χρειάζεται Υπουργείο για να μπορεί να συνεργαστεί με την τοπική αυτοδιοίκηση προκειμένου να έχει την δυνατότητα πρωτοβάθμιας εφαρμογής πολιτικών Ισότητας/Οικογένειας/Νεολαίας, χωρίς οι μη συνειδητοποιημένοι/-ες δήμαρχοι και περιφερειάρχες να αδιαφορούν εξαιτίας έλλειψης σεβασμού και φόβου.
(σ.σ.: αυτός ήταν ο λόγος που είχε αξία η τ. Γ.Γ.Ι.Φ. να παραμένει στο ΥΠ.ΕΣ., αφού δεν δημιουργήθηκε θεματικό υπουργείο για να ενταχθεί. Οι δήμοι και οι περιφέρειες σέβονταν – λόγω εξάρτησης για άλλα θέματα – τον εκάστοτε Υπουργό Εσωτερικών).

Η Γραμματέας κ. Μ. Συρεγγέλα, της οποίας το ενδιαφέρον για τον τομέα δεν αμφισβητείται, θα ήταν καλό να μην εγκλωβίζεται στην “κατηγορία” του θέματος, αλλά να εργάζεται για το “όλον”, ολιστικά.
Η αλήθεια είναι ότι μόνο οι νεοφιλελεύθεροι (σ.σ.: που δεν βρίσκονται μόνο στο ΕΛΚ) στην Ευρωπαϊκή Ένωση επιμένουν στην ετεροβαρή και τελικά μονοσήμαντη πολιτική που εκφράζει η κατηγορία: “γυναικεία απασχόληση”, ούτε καν γυναικεία εργασία δεν την ονομάζουν! Προσβλέπουν σε μία αναδημιουργία φθηνού εργατικού δυναμικού για την μετά την προσαρμογή στην κρίση εποχή, που δεν θα έχει απαιτήσεις, ούτε δυνατότητες για να τις προβάλλει. Η Ελλάδα ως μικρή οικονομία δεν μπορεί να εργάζεται για μία τέτοια προοπτική, αλλά για εργαζόμενους και εργαζόμενες υψηλών στάνταρ γνώσεων και απολαβών.

Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο, δεν μπορεί να επιτευχθεί Ισότητα χωρίς σύνδεση με άλλου είδος πολιτική οικονομία, όμως αυτό είναι μεγάλο θέμα για άλλο άρθρο, ενώ δεν είναι υποχρεωτικό να ενστερνίζεται ούτε η παρούσα, ούτε η προηγούμενη Κυβέρνηση τις δικές μας απόψεις. Ας μείνουμε – έστω – στην διαχείριση, αλλά να είναι όσο πιο “τίμια”, συνεπής και κατά το δυνατόν αποδοτική.

Κώστας Ν. Δραγάτης
Δημοσιογράφος

—————————————-

Υ.Γ.1: Η εν μία νυκτί καθαίρεση του λογοτύπου της τ. Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων είναι ασυγχώρητη πράξη που δεν έχει καμία σχέση με Κυβέρνηση η οποία ισχυρίζεται ότι τα στελέχη της προέρχονται από την ιδιωτική οικονομία της οποίας τα “αριστεία” θέλουν να εφαρμόσουν και στους φορείς του δημοσίου. Οι καθιερωμένοι λογότυποι συνιστούν περιουσία με νοηματική αλλά και επιχειρησιακή αξία που έχει πάντα και οικονομικό αντίκρισμα. Συνεπώς, εδώ υπήρξε αδικαιολόγητη κατασπατάληση.
Η αναφορά ότι “βάλαμε ένα προσωρινό” είναι εξίσου ασυγχώρητη, διότι δεν υπάρχει “προσωρινός λογότυπος” φορέα, αλλά μόνο “λάθος λογότυπος”. Η δικαιολογία “θα κάνουμε μαθητικό διαγωνισμό για βρούμε νέο λογότυπο” είναι ακόμη ένα λάθος, διότι τέτοιου είδους λογότυποι δημιουργούνται με βάση συγκεκριμένα κριτήρια που ανήκουν στην τεχνική της επικοινωνίας και τους ειδικούς που εργάζονται σε ειδικευμένες εταιρείες ή ιδρύματα. Η περιγραφή “δεν ήθελα το νέο λογότυπο να το φτιάξει κάποιος γραφίστας γι’ αυτό θα κάνω διαγωνισμό” είναι και αυτό λάθος και έλλειψη γνώσης, διότι ο γραφίστας είναι ο τελευταίος τροχός σε μία διαδικασία δημιουργίας λογοτύπου για οργανισμούς που διαρκούν στον χρόνο και προσφέρουν σημαντικές υπηρεσίες για μακρύ χρονικό διάστημα.
Η διαπαιδαγωγητική αξία της συμμετοχής στη δημιουργία ενός λογοτύπου, ειδικά για τα θέματα Ισότητας, είναι αναγνωρίσιμη και γνωστή διαδικασία. Θα μπορούσε να γίνεται με αφορμή κάθε καινούρια ετήσια δραστηριότητα ή πρόγραμμα των διευθύνσεων και των τμημάτων της τ. Γ.Γ.Ι.Φ. που μπορούν να έχουν ειδικό σήμα. Δεν είναι σωστό να γίνει ο λογότυπος του φορέα με αυτήν την μέθοδο, που και αν ακόμη επιλεγόταν κάτι τέτοιο, και πάλι τα κριτήρια θα έπρεπε να τα βάλουν και να επιμεληθούν την διαδικασία ειδικοί. Ωστόσο, δεν θα ήταν βέβαιο ότι θα πετύχαινε τέτοια διαδικασία και μάλιστα, σε τέτοια περίπτωση δεν θα ευθύνονταν καθόλου οι ειδικοί.
Τέλος, κατά την άποψη μας, μία μελετημένη και αιτιολογημένη εικαστική προσθήκη στον λογότυπο που υπήρχε, θα ήταν σχετικά σύντομη και φθηνή διαδικασία με πολλές πιθανότητες να είναι επιτυχημένη.

Υ.Γ.2: Έχει ενδιαφέρον να αναμένουμε τον προϋπολογισμό που θα έχει ο κρατικός τομέας για την Ισότητα των Φύλων για εφέτος, πόσο μάλλον, που στον κύριο παραγωγικό του φορέα προστέθηκε και η ευθύνη της εφαρμογής πολιτικών οικογενειακής πολιτικής.
Και γι’ αυτό το ζήτημα δεν θα είναι καθόλου εύκολο να κάνουν κριτική τα κύρια αντιπολιτευόμενα κόμματα.